Editing Հետաքրքրաշարժ Հանրահաշիվ (section)

===ԼՈԳԱՐԻԹՄԱԿԱՆ ՏԱՐՕՐԻՆԱԿՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ===

Եթե տեխնիկական առօրյայի և գործնական կյանքի հաշվողական պահանջները լրիվ ապահովվում են եռանիշ և քառանիշ աղյուսակներով, ապա, մյուս կողմից, տեսական հետազոտողի տրամադրության տակ կան և այնպիսի աղյուսակներ, որ ունեն ավելի շատ նիշեր, քան նույնիսկ Բրիգի <math>14</math>-անիշ լոգարիթմները։ Ընդհանրապես ասած, լոգարիթմը մեծ մասամբ իռացիոնալ թիվ է և թվանշանների ոչ մի քանակով չի կարելի ճշտորեն արտահայտել։ Մեծ մասամբ թվերի լոգարիթմները, որքան էլ նիշեր վերցնելու լինենք, արտահայտվում են միայն մոտավոր կերպով և որքան դրանց մանտիսներում թվանշանները շատ են, այնքան դրանք ճիշտ են։

Գիտական աշխատանքների համար <math>14</math>-անիշ լոգարիթմները<ref>Բրիգի <math>14</math>-անիշ լոգարիթմները կազմված են, ի միջի այլոց, միայն <math>1</math>-ից մինչև <math>20000</math> և <math>90000</math>-ից մինչև <math>101000</math> թվերի համար։</ref> երբեմն ճիշտ չեն, բայց տարբեր տեսակի 300 լոգարիթմական աղյուսակներից, որոնք լույս են տեսել դրանց հայտնագործումից հետո, հետազոտողը միշտ կարող է գտնել այնպիսիները, որոնք կարող են նրան բավարարել։ Նշենք, օրինակ, <math>2</math>-ից մինչև <math>1200</math> թվերի <math>20</math>-անիշ լոգարիթմները, որ հրատարակվել է Ֆրանսիայի Կալլե (1795) քաղաքում։ Ավելի սահմանափակ թվերի խմբերի համար կան նաև վիթխարի թվով տասնորդական նիշերով լոգարիթմների աղյուսակներ՝ լոգարիթմական իսկական տարօրինակություններ, որոնց գոյության մասին, ինչպես ես համոզվել եմ, չեն կասկածում նաև բազմաթիվ մաթեմատիկոսներ։

Ահա այդ լոգարիթմ-հսկաները, դրանք բոլորը տասնորդական չեն, այլ բնական<ref>Բնական կոչվում են այն լոգարիթմները, որոնք ոչ թե <math>10</math> հիմքով են, այլ <math>2,718 \dots</math> հիմքով, որի մասին դեռ խոսելու ենք։</ref>։

Վոլֆրամի <math>48</math>-անիշ աղյուսակները մինչև <math>10000</math> թվերի համար։

Շարպի <math>61</math>-անիշ աղյուսակները։

Պարկխերստի <math>102</math>-անիշ աղյուսակները և, վերջապես, լոգարիթմական գերտարօրինակությունը՝

Ադամսի <math>260</math>-անիշ լոգարիթմները։

Վերջին դեպքում մենք ունենք, ի միջի այլոց, ոչ թե աղյուսակ, այլ միայն այսպես կոչված հինգ թվերի բնական լոգարիթմներ՝ <math>2, \; 3, \; 5, \; 7</math> և <math>10</math>, և փոխանցող (<math>260</math>-անիշ) արտադրիչ դրանք տասնորդականի վերածելու համար։ Սակայն, դժվար չէ հասկանալ, որ ունենալով այդ հինգ թվերի լոգարիթմները՝ պարզ գումարով կամ բազմապատկումով կարելի է ստանալ բարդ թվերի բազմության լոգարիթմները. օրինակ <math>12</math>-ի լոգարիթմը հավասար է <math>2, \; 2</math> և <math>3</math> թվերի լոգարիթմների գումարին և այլն։

Լրիվ կերպով կարելի է լոգարիթմական տարօրինակության շարքը դասել նաև հաշվեքանոնը, այդ «փայտե լոգարիթմները», եթե միայն շնորհիվ իր հարմարության այդ սրամիտ գործիքը չդառնար տեխնիկների համար այդքան սովորական հաշվող գործիք, ինչպես համրիչը գրասենյակային աշխատողների համար։ Սովորության հետևանքով մարում է հիացմունքի զգացումը լոգարիթմի սկզբունքով աշխատող սարքի առջև, մի սարք, որն իրենից օգտվողից չի պահանջում նույնիսկ գիտենալ, թե ինչ բան է լոգարիթմը։